Sau khi xác định rằng thị trường vận động theo cấu trúc sóng có trật tự, Elliott tiếp tục đặt ra một câu hỏi sâu hơn: Độ dài của các sóng có mang tính ngẫu nhiên hay không? Qua nghiên cứu ông nhận ra rằng, các sóng không chỉ lặp lại về hình dạng, mà còn có mối quan hệ chặt chẽ về tỷ lệ, và những tỷ lệ này thường gắn liền với dãy số Fibonacci.
Fibonacci và trật tự tự nhiên
Dãy số Fibonacci xuất hiện rộng rãi trong tự nhiên, từ cấu trúc vỏ ốc, cánh hoa cho đến các hình xoắn ốc trong thiên hà. Elliott tin rằng thị trường tài chính, vốn là sản phẩm của hành vi con người, cũng chịu ảnh hưởng của những quy luật tự nhiên tương tự.
Từ dãy Fibonacci, các tỷ lệ quan trọng như 38.2%, 50%, 61.8% và 161.8% được hình thành. Những tỷ lệ này không phải là con số ma thuật, mà là biểu hiện thống kê của hành vi lặp lại, nơi tâm lý con người thường phản ứng mạnh mẽ tại những mức giá nhất định.
Mối quan hệ Fibonacci trong sóng đẩy
1. Sóng 1
Đợt sóng đầu tiên này có điểm xuất phát từ thị trường đầu cơ giá xuống (suy thoái), do đó sóng 1 ít khi được nhận biết ngay từ đầu. Lúc này thông tin cơ bản vẫn đang là thông tin tiêu cực. Chiều hướng của thị trường trước khi sóng 1 xảy ra chủ yếu vẫn là thị trường suy thoái.
Khối lượng giao dịch có tăng chút ít theo chiều hướng giá tăng. Tuy vậy việc tăng giá này là không đáng kể. Do đó nhiều nhà phân tích kỹ thuật không nhận ra sự có mặt của đợt sóng số 1 này.
Thông thường chúng ta không giao dịch ở sóng 1 mà sẽ chờ sóng 1 hình thành xong để tính toán biên độ các sóng tiếp theo.
2. Sóng 2
Sóng 2 hồi lại ít nhất 38.2% nhưng chủ yếu là 61.8% hoặc nhiều hơn so với sóng 1. Nó thường hồi lại khu vực sóng thứ 4 (thuộc cấp độ sóng nhỏ hơn) của sóng 1 và thường xuyên đi vào sóng thứ 2 (thuộc cấp độ sóng nhỏ hơn) của sóng 1. Mức hồi lại hơn 78.6% rất gây hoài nghi dù nó chưa phá vỡ quy luật nào cả.
Nguyên nhân khiến cho sóng 2 có tỷ lệ thoái lùi lớn vì phần lớn nhà đầu tư cho rằng, xu hướng giảm giá dài hạn sẽ tiếp tục và sóng 1 chỉ là sóng phục hồi ngược xu hướng. Đây là hành vi của sóng bán giảm giá.
3. Sóng 3
Sóng 3 ít nhất bằng sóng 1, trừ các mô hình Leading Diagonal (LD), Ending Diagonal (ED) (với 2 dạng sóng này thì sóng 3 ngắn hơn sóng 1). Nếu sóng 3 là sóng mở rộng và dài nhất trong các sóng chủ 1, 3, 5 thì nó sẽ có xu hướng bằng 161.8% hoặc thậm chí bằng 261.8% hoặc 461.8% sóng 1.
Để nhận diện sóng 3 cần chú ý đến độ dốc của nó, vì sóng 3 thường có độ dốc cao hơn sóng 1 và gần như thẳng đứng. Ngoài ra cần chú ý đến các chỉ báo kỹ thuật ở khu vực sóng 3 trong đó khối lượng giao dịch (volume) cao hơn, xung lượng (momentum) mạnh hơn.
4. Sóng 4
Sóng 4 thường hồi lại 38.2% hoặc 50% hoặc 61.8% so với sóng 3 nếu sóng 3 không phải sóng mở rộng. Trong trường hợp sóng 3 mở rộng thì sóng 4 thường chỉ hồi lại 23.6% hoặc 38.2% so với sóng 3. Trong các thị trường rất mạnh thì sóng 4 chỉ hồi lại vùng 14% sóng 3.
Sóng 4 thường hồi lại vùng giá của sóng thứ 4 (thuộc cấp độ sóng thấp hơn) trong sóng 3.
5. Sóng 5
Sóng 5 thường bằng với sóng 1 hoặc đi một khoảng cách 61.8% chiều dài sóng 1.
Nó cũng có thể có thể bằng 38.2% hoặc 61.8% chiều dài tổng của cả sóng 1 và sóng 3 cộng lại (từ chân sóng 1 lên đỉnh sóng 3).
Nếu sóng 5 là sóng mở rộng thì nó sẽ bằng 161.8% sóng 3 hoặc 161.8% chiều dài tổng của sóng 1 và sóng 3 cộng lại.
Lưu ý: Nếu sóng 5 không phải sóng mở rộng thì sẽ xuất hiện phân kỳ giữa đỉnh/đáy sóng 3 và sóng 5. Nếu sóng 5 là sóng mở rộng thì rất khó có hiện tượng phân kỳ trên.
6. Mục tiêu sóng mở rộng
Trong một chuỗi sóng chủ gồm 5 sóng 1-2-3-4-5 thì kỳ vọng một trong 3 sóng 1, 3, 5 mở rộng. Nếu sóng 3 mở rộng thì sóng 1 và sóng 5 sẽ có xu thế bằng nhau về chiều dài dao động giá, hoặc bằng nhau về chiều dài thời gian dao động giá.
Trong thị trường forex thì sóng 3 mở rộng chiếm 60%, sóng 5 mở rộng chiếm 35% và sóng 1 mở rộng chỉ chiếm 5%
Khi sóng mở rộng trong một chuỗi 5 sóng là sóng 1 thì quá trình điều chỉnh kế tiếp sẽ hồi về khu vực sóng 2 trong thay vì sóng thứ 4 như thông lệ. Điều này đặc biệt chính xác trong trường hợp sóng 5 ngắn hơn sóng 3.
Fibonacci trong sóng điều chỉnh
Các quá trình điều chỉnh có xu thế đưa giá trở lại khu vực sóng thứ 4 ở cấp độ sóng nhỏ hơn và cũng thường vượt qua khu vực này và đi vào khu vực sóng thứ 2 ở cấp độ sóng nhỏ hơn.
Nếu quá trình điều chỉnh phát triển theo mô hình Flat (FL), mô hình Contracting Triangle (CT) thì quá trình điều chỉnh thường giới hạn trong phạm vi 38.2% – 50.0% và thực tế này đúng thậm chí quá trình điều chỉnh là sóng thứ 2.
Một mức hồi lại không quá 38.2% quá trình dao động trước đó cho thấy một sức mạnh tiềm ẩn của xu hướng chính. Mức hồi 50.0% thường xuất hiện trong chuỗi 5 sóng nhưng không xuất hiện thường xuyên như mức hồi 61.8%.
Tuy nhiên mức hồi 50.0% lại rất phổ biến ở những sóng điều chỉnh tăng trong thị trường đầu cơ giá xuống ví dụ như sóng B trong mô hình Zigzag (ZZ).
1. Sóng A
Sau mô hình Ending Diagonal (ED) trong sóng (5) thì sóng A hồi về sóng 2 của mô hình Ending Diagonal (ED) này.
Khi sóng A là một phần của mô hình Contracting Triangle (CT), sóng (B) hoặc sóng (4) thì nó thường hồi lại 38.2% của cả 5 sóng trước đó và đi vào phạm vi sóng thứ 4 của 5 sóng này.
2. Sóng B
Trong mô hình Zigzag (ZZ) thì sóng B hầu như hồi lại 38.2% hoặc 61.8% sóng A.
Trong mô hình Flat (FL) thì nó xấp xỉ bằng sóng A. Trong mô hình Flat (FL) Irregular thì nó thường đi một khoảng cách bằng 123.6% – 127% sóng A.
3. Sóng C
Sóng C có chiều dài ít nhất là 61.8% sóng A. Nó có thể ngắn hơn trong trường hợp mô hình Zigzag (ZZ) Running hoặc Flat (FL) Running trong đó sóng C rất ngắn và không thể vượt qua điểm cuối của sóng A.
Nhìn chung sóng C bằng với sóng A hoặc đi một khoảng cách bằng 161.8% sóng A. Sóng C thường đạt 161.8% chiều dài sóng a trong mô hình Flat (FL) Irregular.
Trong mô hình Contracting Triangle (CT) thì sóng C thường bằng 61.8% sóng A. Trong mô hình Expanding Triangle (ET) thì sóng C thường bằng 161.8% sóng A.
4. Sóng D
Trong mô hình Contracting Triangle (CT) thì sóng D thường bằng 61.8% sóng B. Trong mô hình Expanding Triangle (ET) thì sóng C thường bằng 161.8% sóng B.
5. Sóng E
Trong mô hình Contracting Triangle (CT) thì sóng E thường bằng 61.8% sóng C. Trong mô hình Expanding Triangle (ET) thì sóng E thường bằng 161.8% sóng C.
6. Sóng X
Sóng X tối thiểu hồi lại 38.2% quá trình điều chỉnh A-B-C trước đó; một mức hồi lại 61.8% cũng phổ biến đối với sóng X.
Fibonacci không phải công cụ dự đoán
Elliott nhấn mạnh rằng Fibonacci không được dùng để dự đoán giá một cách máy móc. Các tỷ lệ Fibonacci chỉ có ý nghĩa khi được đặt trong bối cảnh cấu trúc sóng đúng. Nếu không có cấu trúc, các con số này trở nên vô nghĩa.
Giá trị của Fibonacci nằm ở việc giúp nhà giao dịch:
- xác định vùng giá hợp lý
- đánh giá xác suất
- quản lý rủi ro tốt hơn
Chúng không cho biết chắc chắn thị trường sẽ đảo chiều ở đâu, mà chỉ chỉ ra nơi thị trường có khả năng phản ứng.
Nguyên tắc luân phiên trong điều chỉnh
Một quan sát quan trọng khác của Elliott là nguyên tắc luân phiên. Nếu một sóng điều chỉnh diễn ra nhanh và sâu, thì sóng điều chỉnh tiếp theo thường sẽ chậm và phức tạp hơn, và ngược lại.
Nguyên tắc này giúp nhà giao dịch không kỳ vọng sai lầm, đồng thời chuẩn bị tâm lý phù hợp cho giai đoạn tiếp theo của thị trường.
Kết luận
Bài này cho thấy rằng Elliott Wave không chỉ là việc đếm sóng theo hình dạng, mà còn là việc hiểu mối quan hệ tỷ lệ giữa các sóng. Fibonacci đóng vai trò như một thước đo tự nhiên, giúp cấu trúc sóng trở nên cụ thể và thực tế hơn.
Ở bài tiếp theo, tôi sẽ đi sâu vào các dạng sóng đặc biệt và trường hợp ngoại lệ, nơi việc nhận diện đúng cấu trúc trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
